Những bài hát hay về HÀ NỘI

By NGUYỄN ĐỨC NAM

Thủ đô HN với nét đẹp bình dị và sức sống tiềm tàng đã làm xao xuyến bao tâm hồn nghệ sĩ để tạo nên những nốt nhạc bất tử sống mãi cùng thời gian.
> 10 giai điệu nổi tiếng về mùa thu Hà Nội

Nhân dịp Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội cùng VnExpress nghe lại những giai điệu gắn liền với mảnh đất nghìn năm tuổi.

1. "Hướng về Hà Nội" (nhạc sĩ Hoàng Dương)

"... Hà Nội ơi hướng về thành phố xa xôi
Ánh đèn giăng mắc muôn nơi áo màu tung gió chơi vơi
Hà Nội ơi phố phường dài ánh trăng mơ
Liễu mềm nhủ gió ngây thơ thấu chăng lòng khách bơ vơ..."

Hơn 50 năm trước một chàng trai trẻ đã gửi gắm cảm xúc tâm sự của mình với thủ đô Hà Nội qua những giai điệu da diết thấm đượm nỗi nhớ nhung vô hạn. Hướng về Hà Nội ra đời đúng vào khoảng thời gian đất nước đang chìm giữa bom đạn chiến tranh người dân loạn lạc đi tản cư. Trong một đêm ngồi trong căn nhà ngoại thành và nghe thấy tiếng súng nơi thành phố nhạc sĩ Hoàng Dương đã ghi lại tâm trạng "ngóng trông về xa" "tiếc thương hình bóng qua" bằng âm nhạc.

Hà Nội một buổi chiều muộn. Ảnh: Xuân Chính.

"Hà Nội ơi" - tiếng gọi xuyên suốt ca khúc gợi cho người nghe một cảm giác buồn man mác khi nghĩ về lịch sử đã qua. Vào thời điểm khó khăn ấy hòa bình là một thứ quá "xa xỉ" đối với người dân. Chính vì vậy sau này mỗi khi giai điệu thân quen của Hướng về Hà Nội vang lên nhiều thế hệ lại cảm thấy thấm thía về những "mùa chinh chiến ấy". Rất nhiều nghệ sĩ ở các thế hệ khác nhau như Lê Dung (nghe ca khúc) Thái Thanh Khánh Hà (nghe ca khúc) Hồng Nhung (xem clip) đều từng thể hiện ca khúc này. Dù ở phong cách nào thì Hướng về Hà Nội vẫn khiến người nghe hòa quyện chung một niềm cảm xúc mãnh liệt dành cho mảnh đất nghìn năm tuổi.

2. "Người Hà Nội" (nhạc sĩ Nguyễn Đình Thi)

"... Đây Hồ Gươm Hồng Hà Hồ Tây
Đây lắng hồn núi sông ngàn năm
Đây Thăng Long đây Đông Đô
Đây Hà Nội Hà Nội mến yêu..."

Người Hà Nội là một sáng tác của nhạc sĩ Nguyễn Đình Thi vào năm 1947 - thời điểm "Hà Nội cháy khói lửa ngập trời" khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bắt đầu nổ ra. Được sáng tác trong cùng một thời kỳ nhưng nếu như Hướng về Hà Nội có giai điệu buồn da diết Người Hà Nội lại mang âm hưởng mạnh mẽ nhắc nhớ những con người hào hoa phong nhã luôn vùng lên đấu tranh để giữ hòa bình cho quê hương. Nhạc sĩ Nguyễn Đình Thi đã tạo nên Người Hà Nội với tất cả tình cảm son sắt và sự phóng khoáng trong tâm hồn của một người Tràng An.

Một người bán hàng rong trên đường phố Hà Nội. Ảnh: Quang Xuân.

Những địa danh nổi tiếng được đưa vào bài hát như Hồ Gươm Hồ Tây Ô Chợ Dừa các khu phố cổ... làm hiện lên trong tâm trí của người nghe một Hà Nội "lắng hồn núi sông ngàn năm" và "đượm thắm máu hồng tươi" của biết bao thế hệ đã ngã xuống để chúng ta có được như ngày hôm nay. Người Hà Nội được biết đến nhiều qua giọng ca của cố nghệ sĩ Lê Dung (nghe ca khúc). Tuy nhiên Ánh Tuyết và Cao Minh là hai giọng ca thể hiện thành công nhất ca khúc này (nghe ca khúc).

3. "Nhớ tuổi thơ Hà Nội" (nhạc sĩ Nguyễn Cường)

"... Nhớ vô cùng ngày tôi xa Hà Nội
Những phố phường tuổi thơ tôi bồi hồi
Phố Hàng Lược chợ hoa phố Hàng Đào lụa tơ
Đất Thăng Long người ơi mái nhà nào chờ tôi
Những tháng ngày tuổi thơ tôi Hà Nội..."

Nhớ tuổi thơ Hà Nội được nhạc sĩ Nguyễn Cường sáng tác vào năm 1986 khi con trai ông đi xa. Nỗi nhớ con da diết trong một buổi chiều đã tạo cảm xúc cho ông viết nên những câu hát đơn sơ nồng nàn khiến bao thế hệ người nghe chạnh lòng mỗi khi phải rời xa Hà Nội. "Nhớ vô cùng ngày tôi xa Hà Nội" - câu hát mở ra một cuộc hành trình tìm về ký ức tuổi thơ với "những chiều chiều đội mưa lũ bạn bè ngày xưa trốn học đi tìm thơ". Từng con đường từng khu phố từng mái nhà đều gắn với một kỷ niệm mang tên "tuổi thơ tôi Hà Nội" của chàng trai trong bài hát.

"Nhớ vô cùng tuổi thơ tôi Hà Nội...". Ảnh: Tiến Dũng.

Giọng ca đầu tiên và cũng là người thể hiện thành công nhất bài hát này là ca sĩ Đức Chính. Có sự đồng cảm mạnh mẽ với người nhạc sĩ anh đã gửi vào Nhớ tuổi thơ Hà Nội "cái hồn" của một chàng trai Hà Nội chính gốc. Giọng hát phiêu diêu đầy ngẫu hứng của nam ca sĩ được mệnh danh là "tuổi thơ Hà Nội" bên chân cầu Long Biên đã trở thành một hình ảnh không thể phai nhòa trong tâm trí người hâm mộ (xem clip). Sau này ca sĩ Ngọc Khuê đã đưa đến một "sắc màu" mới - dịu dàng và mộc mạc hơn - với Mãi vẫn là tuổi thơ tôi Hà Nội theo phong cách acoustic (nghe ca khúc).

4. "Gửi người em gái" (nhạc sĩ Đoàn Chuẩn - Từ Linh)

"... Cành hoa tim tím bé xinh xinh báo xuân nồng
Lượm đào phong kín cánh mong manh tấm hoa lòng
Hà Nội chờ đón Tết vắng bóng người đi liễu rủ mà chi
Đêm tân xuân Hồ Gươm sao long lanh
Hoa mai rơi rủ nhau nơi phương xa..."

Mùa xuân năm Bính Thân 1956 "chàng công tử phong lưu đất Bắc" Đoàn Chuẩn đã gửi lời tâm tình của mình cho một giai nhân được gọi là "người em gái" thông qua bản tình khúc bất tử của tân nhạc VN. Mượn khung cảnh đêm tân xuân Hà Nội cùng những hình ảnh như "cành hoa tim tím" "rừng đào phong kín" hay "hoa mai rơi" người nhạc sĩ đã thổ lộ nỗi lòng tương tư "người em gái tuổi chớm dâng hương mắt nồng rộn ý yêu thương". Có rất nhiều giai thoại xung quanh Gửi người em gái nhưng chỉ biết rằng mỗi khi lời ca trữ tình của nhạc sĩ Đoàn Chuẩn vang lên đều khiến cho biết bao con tim xao xuyến (nghe ca khúc qua giọng ca Ánh Tuyết).

"Đêm tân xuân Hồ Gươm sao long lanh...". Ảnh: Hoàng Hà.

Gửi người em gái giống như một bức tranh cổ kính về Tết Hà Nội xưa. Đó là một đêm tân xuân "vắng bóng người đi liễu rủ mà chi" "xác pháo bên thềm" - những hình ảnh khó có thể xuất hiện lần nữa trong những cái Tết ngày nay. Mùa xuân năm ấy đất nước vẫn bị chia lìa làm hai miền và chưa biết khi nào mới có thể trùng phùng. Khoảnh khắc giao thừa bên Hồ Gươm đẹp đến vậy nhưng lòng người lại đau đáu một nỗi nhớ khôn nguôi. Mùa xuân Hà Nội nay đã khác xưa rất nhiều chỉ có giai điệu của Gửi người em gái vẫn vậy - trữ tình sâu lắng và vẫn tiếp tục lay động lòng người.

5. "Em ơi Hà Nội phố" (thơ Phan Vũ nhạc: Phú Quang)

"... Em ơi Hà Nội phố
Ta còn em mùi hoàng lan
Ta còn em mùi hoa sữa
Con đường vắng rì rào cơn mưa nhỏ
Ai đó chờ ai tóc xõa vai mềm..."

Em ơi Hà Nội phố gợi lên một không gian yên bình trầm lắng đến lạ lùng của Hà Nội trong một buổi chiều đầu đông. Những cơn mưa cuối mùa rì rào trên đoạn đường vắng mái ngói rêu phong cây bàng đơn côi và mùi hoa sữa nồng nàn vương trên từng tán cây theo gió thổi làm xao động biết bao tâm hồn. Phải đến mùa đông chúng ta mới có thể cảm nhận được hết sự chầm chậm lặng lẽ của Hà Nội. Chính nét đẹp cổ kính lao xao trên từng con phố cũ và từng "mái ngói xô nghiêng" đã làm nao lòng người nghệ sĩ.

"Em ơi Hà Nội phố ta còn em mùi hoàng lan ta còn em mùi hoa sữa...". Ảnh: Hoàng Hà.

Hình ảnh gây ấn tượng mạnh mẽ nhất trong bài hát có lẽ là "mùa đông năm ấy tiếng dương cầm trong căn nhà đổ tan lễ chiều sao còn vọng tiếng chuông ngân". Nhà thơ Phan Vũ đã sáng tác bài thơ Hà Nội phố vào năm 1972 - thời điểm không quân Mỹ đang leo thang đánh phá Hà Nội. Tiếng dương cầm tiếng chuông vang lên khi thủ đô đang chìm trong bom đạn khói lửa tạo nên hai sự đối lập nhưng mang đầy xúc cảm. Khán giả vẫn quen thuộc một Em ơi Hà Nội phố trầm mặc qua giọng ca của nữ ca sĩ Cẩm Vân (xem video). Tuy nhiên Thanh Lam cũng là người thể hiện ca khúc này rất thành công trong bộ phim Xích lô của đạo diễn Trần Anh Hùng vào năm 1995 (xem video).

6. "Hà Nội và tôi" (thơ Hoàng Phủ Ngọc Tường nhạc: Lê Vinh)

"... Nơi tôi sinh Hà Nội
Ngày tôi sinh một ngày bỏng cháy
Ngõ nhỏ phố nhỏ nhà tôi ở đó
Đêm lặng nghe trong gió
Tiếng sông Hồng thở than..."

Hà Nội và tôi là lời tâm sự của một chàng trai Hà Nội khi sắp phải rời xa quê hương. Điều anh ta nhớ nhất chính là ngôi nhà mình đã sinh ra và lớn lên ở "ngõ nhỏ phố nhỏ". Người ta nói rằng chỉ cần một ngày lang thang trên mỗi góc phố Hà Nội những ký ức đó sẽ mãi in sâu trong tâm trí của bất kỳ ai từng đặt chân lên mảnh đất này. Khuất sâu trong từng nốt nhạc của Hà Nội và tôi là một nỗi xao xuyến bồi hồi để lại cho người sự bâng khuâng lắng đọng bên trong tâm hồn.

"Ngõ nhỏ phố nhỏ nhà tôi ở đó...". Ảnh tư liệu.

Chuẩn bị lên đường chàng trai ấy mang trong lòng tâm sự nặng trĩu và lưu giữ tại những hình ảnh thân quen nhất về Hà Nội như Hồ Gươm mùi hoa sữa "những cánh phượng rơi" và đặc biệt là "tiếng sông Hồng thở than" trong đêm. Hà Nội và tôi đã nói lên nỗi lòng của những người con thủ đô đang tha phương nơi xứ người. Giọng ca ấm áp truyền cảm của cố nghệ sĩ Ngọc Tân gợi nhớ đến hình ảnh của một Hà Nội đắm say vắng lặng của thời xa xưa (xem video).

7. "Mùa xuân làng lúa làng hoa" (nhạc sĩ Ngọc Khuê)

"... Bên lúa anh bên lúa cánh đồng làng ven đê
Hồ Tây xanh mênh mông trong tươi thắm nắng chiều
Làng em làng hoa hoa thơm ngát bốn mùa
Hồ Tây đôi bên trong tình yêu hoa lúa rộn ràng..."

Mùa xuân năm 1982 bản nhạc Mùa xuân làng lúa làng hoa qua giọng hát mượt mà của ca sĩ Thanh Hoa đã được truyền đi từ Đài tiếng nói VN (nghe ca khúc). Cho đến nay mỗi độ khi xuân về giai điệu bất hủ của ca khúc này vẫn tiếp tục vang lên như nhắc nhở người nghe nhớ về một thời đã xa của vùng phía Bắc thủ đô. Nhạc sĩ Ngọc Khuê từng tâm sự rằng cảm hứng sáng tác Mùa xuân làng lúa làng hoa đến với ông rất tình cờ khi đạp xe tới thăm một người bạn ở gần Hồ Tây vào mùa đông năm 1981.

Vẻ mênh mông của Hồ Tây trong "tươi thắm nắng chiều". Ảnh: Xuân Chính.

Lúc bấy giờ người nhạc sĩ phát hiện ra rằng ở Hồ Tây không chỉ có làng hoa mà còn tồn tại những cánh đồng lúa chín vàng bát ngát. Từ đó câu hát: "Lúa ơi thơm ngát cho em hát cùng người bởi lúa yêu cuộc đời nên xanh thắm tươi ruộng đồng" đã ra đời. Mùa xuân làng lúa làng hoa giống như một khúc hò vang vọng giữa mênh mông trời nước Hồ Tây báo tin mùa xuân đã tới trên khắp các nẻo đường. Nhiều thế hệ người VN còn quen thuộc với ca khúc này qua giọng hát của nữ ca sĩ Trung Anh (xem video).

8. "Chị tôi" (thơ Đoàn Thị Tảo nhạc: Trọng Đài)

"... Thế là chị ơi rụng bông hoa gạo
Ô hay trời không nín gió cho ngày chị sinh
Ngày chị sinh trời cho làm thơ
Cho nét buồn vui bốn mùa trăn trở
Cho làm câu hát để người lý lơi..."

Mặc dù trong lời bài hát không có một chữ "Hà Nội" nào Chị tôi vẫn được coi là một trong những ca khúc nổi tiếng nhất về thủ đô. Sự kín đáo thanh lịch cùng dáng vẻ tần tảo của người phụ nữ Tràng An được thể hiện qua từng câu hát mộc mạc mang tâm trạng khắc khoải. Chị tôi cũng là một trong những ca khúc đầu tiên đem lại thành công cho ca sĩ Mỹ Linh. Chất giọng khỏe khoắn truyền cảm của cô đã khắc sâu trong tâm trí người nghe. Ngoài Mỹ Linh chưa giọng ca nào có thể truyền tải được hết cái "hồn" của Chị tôi.

NSND Lê Khanh gây ấn tượng khi hóa thân thành người phụ nữ trong video clip "Chị tôi". Ảnh: Thiên Hùng.

Số mệnh đa đoan của người con gái Hà Thành được gửi gắm một cách ý nhị ngậm ngùi trong ca từ của Chị tôi. Người chị được sinh ra khi "trời không nín gió" đã dự cảm cho một cuộc đời không được suôn sẻ. Từ "lý lơi" trong câu hát thể hiện cho thực tế cay đắng chênh vênh của người phụ nữ tài sắc trong xã hội xưa. Hình ảnh Mỹ Linh tóc dài thướt tha ngồi hát trong một căn nhà cổ còn NSND Lê Khanh e ấp duyên dáng trong tà áo dài trắng tinh khôi ở video clip Chị tôi cũng để lại những dấu ấn khó phai nhòa trong những dòng ký ức về Hà Nội của nhiều người (xem video).

9. "Trời Hà Nội xanh" (nhạc sĩ Văn Ký)

"... Xanh xanh thắm bầu trời xanh Hà Nội
Hồ Gươm xanh như mái tóc em xanh
Thân thương quá nụ cười người Hà Nội
Đã gặp rồi mà bồi hồi nhớ mãi Hà Nội ơi..."

Nhạc sĩ Văn Ký từng viết khoảng 10 ca khúc về Hà Nội nhưng trong số đó có lẽ Trời Hà Nội xanh là bài hát có ca từ mượt mà đằm thắm nhất. Hình ảnh bầu trời xanh được lặp đi lặp lại trong lời ca như gợi nhớ người nghe về một mùa thu "Hà Nội vùng lên Hồng Hà cuộn sóng" năm nào. Màu xanh của bầu trời thủ đô tháng 10 luôn đem tới cảm giác thanh bình là một hình ảnh đậm chất thơ đã được bao nhiêu người nghệ sĩ đưa vào trong những tác phẩm của mình (nghe ca khúc qua giọng hát Hồ Quỳnh Hương).

Hà Nội trong xanh một ngày mùa thu tháng 10. Ảnh: Quang Xuân.

Năm nay nhân kỷ niệm Thăng Long - Hà Nội 1000 năm tuổi giai điệu của Trời Hà Nội xanh lại vang lên như tỏ rõ khí chất hào hùng anh dũng và quả cảm của những con người thủ đô. Để được như ngày hôm nay Hà Nội đã phải trải qua những thời kỳ khốc liệt với bom đạn chiến tranh và những đêm dài "mịt mù bão lửa". Nhưng dù vạn vật có đổi thay sau một nghìn năm thì bầu trời Hà Nội vẫn sẽ mãi trong xanh trong tâm trí của những con người đã và đang gắn bó với nơi này.

10. "Nhớ về Hà Nội" (nhạc sĩ Hoàng Hiệp)

"... Dù có đi bốn phương trời
Lòng vẫn nhớ về Hà Nội
Hà Nội của ta thủ đô yêu dấu
Một thời đạn bom một thời hòa bình..."

"Đối với tôi Hà Nội không chỉ là thủ đô mà còn là những tháng năm dài cuộc sống. Vui có buồn có khổ đau có hạnh phúc có thanh bình cũng có mà bom đạn cũng có. Vì vậy càng xa Hà Nội tôi càng thêm yêu Hà Nội" - nhạc sĩ Hoàng Hiệp kể về những kỷ niệm với thủ đô thân thương. Hà Nội có thể là những con phố dài rợp bóng cây cũng có thể là "Hồ Gươm xanh thắm nơi tháp rùa nghiêng soi bóng" hay "những chiều 30 Tết chen giữa đào hoa thắm"... Hà Nội trong tiềm thức của mỗi người con rất khác biệt nhưng chắc chắn có một điều không thể đổi thay đó là "dù có đi bốn phương trời lòng vẫn nhớ về Hà Nội".

Tên tuổi của Hồng Nhung luôn gắn liền với những bài hát nổi tiếng về Hà Nội. Ảnh: Bá Hải.

Nhớ về Hà Nội là ca khúc gắn liền với tâm hồn và sự nghiệp của ca sĩ Hồng Nhung. Bống (tên gọi thân thương của Hồng Nhung) tâm sự rằng mình không nhớ nổi đã biểu diễn bài hát này bao nhiêu lần trên sân khấu nhưng mỗi lần cô đều thể hiện bằng tất cả trái tim của một người con Hà Nội. Thủ đô sẽ đổi thay theo năm tháng nhưng giai điệu và cảm xúc của Nhớ về Hà Nội thì sẽ còn mãi nguyên vẹn trong tâm trí của mỗi người con Hà Nội (nghe ca khúc).

NGUYEN MINH

(Theo VnExpress)

 

More...

Nghĩ về Mẹ

By NGUYỄN ĐỨC NAM


          Không như tấm lịch đẹp treo tường tấm năm sau sẽ thay tấm năm trước không phải như cái bàn gỗ mộc sẽ cứ đứng mãi đó nếu ta không tự ý phế bỏ. Mẹ thì không dẫu ngó vững chắc nhưng sự sống vốn dễ rung rinh chẳng chóng thì chầy rồi cũng tới một ngày - thậm chí có thể chỉ trong thoáng chốc - ta sẽ chỉ còn thấy được mẹ trong trí nhớ...

                                                         *. Tùy bút: VÕ HỒNG 





 

                      Xót người tựa cửa hôm mai

                      Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ

                      Sân Lai cách mấy nắng mưa

                     Có khi gốc tử đã vừa người ôm

                                                   (Truyện Kiều)

          Tựa cửa hôm mai  là lời của mẹ Vương Tôn Giả. Mẹ bảo Vương "Nhữ triêu xuất nhi văn lai" mày sáng đi mà chiều về "tắc ngộ ỷ môn nhi vọng" thì ta tựa cổng làng mà ngóng. Hai câu mô tả lòng mẹ thương con khi con đã lớn. Trích dẫn nguyên bản để đọc lên ta xúc cảm rằng bà mẹ đó có thật.

          Truyện dân gian mô tả lòng mẹ thương con thì rất nhiều. Thử lấy một. Người mẹ bị rắn độc cắn biết mình sắp chết bỏ con vội vã chạy về nhà đổ lúa vào cối mà xay đổ thóc vô cối mà giã gấp gấp để cho có gạo để lại con ăn sau khi mình chết. Không ngờ huyền diệu đã xảy ra: dồn cả sức lực bắp thịt đến rã rời truyện kể rằng chất độc toát ra theo mồ hôi thoát ra theo hơi thở... và người mẹ được cứu sống. Còn nhớ truyện vua Salomon xử kiện? Hai người đàn bà tranh nhau một đứa nhỏ ai cũng nói mình là mẹ của nó. Dùng đủ mọi lý lẽ mà không giải quyết yên cuối cùng vua phán: "Ðem đứa nhỏ ra xẻ hai mỗi người lãnh một nửa". Một người đàn bà nói: "Dạ thà như vậy cho công bằng". Người đàn bà kia: "Thôi tôi xin nhường". Ðó là lời của mẹ bạn đó hỡi bạn nhỏ đang lắng nghe tôi. Mẹ bạn cũng sẽ xử sự như vậy nếu bị đặt vào hoàn cảnh nêu trên.

          Trường hợp này thì còn đáng phục hơn: Chàng Côdắc hỏi tiên nữ Ôcxana rằng đến khi nào nàng mới yêu chàng? Nàng trả lời rằng nàng sẽ yêu người nào đem tặng trái tim người mẹ... Chàng Codắc im lặng lòng đượm buồn và chẳng thiết gì ăn uống nữa. Nhưng rồi cuối cùng chàng cũng mang đến cho Ôcxana trái tim của mẹ mình.

                              Ðường dài chân mỏi mắt hoa

                             Vừa lên thềm cửa chân sa ngã nhào

                             Tim mẹ đập ứa máu đào

                             Mà còn hỏi nhỏ "Nơi nào đau con?"

          Hỡi ơi chỉ có trái tim người mẹ mới vị tha tới mức vẫn cứ thương đứa con bội bạc dường kia!

         Tưởng cũng nên nhìn qua vài gương mẹ hiền dạy con nên người xả thân vì nghĩa. Mẹ Mạnh Tử chọn láng giềng tốt cắt đứt tấm vải đang dệt trên khung để làm bài học dạy cho con. Mẹ Vương Lăng  (1) với bài thơ tiễn sứ giả mẹ Từ Thứ  (2) mẹ... 

          Lòng mẹ đối với con như vậy còn lòng con dành cho mẹ thì sao? Trong bốn câu thơ Ðoạn trường tân thanh nêu trên một câu đầu nói nỗi lòng người mẹ thì hai câu sau là nỗi lòng của con. Câu trước dành cho đứa con nhỏ tuổi là Hoàng Hưng câu sau chọn tả nhân vật hiếu tử già nhất lịch sử: Lão Lai. Suốt cuốn Nhị thập tứ hiếu là 24 gương con hiếu. Nhiều gương ngang tầm với người thường người thường làm được. Truyện Quách Cự chôn con được chum vàng. Trời chu đáo chôn sẵn để thưởng Quách Cự hơi khó tin đối với chúng ta hôm nay. Có vẻ như do một thí sĩ của cung đình sắp đặt dựng lên nhằm ca tụng vượng khí của triều đại thần linh và con người giao cảm tương thân. Riêng truyện Vương Thôi có khí vị đặc biệt. Mẹ Vương Thôi sợ sấm. Ngày thường Thôi ra đồng làm việc mà hễ trời nổi cơn sấm sét là lật đật chạy về nhà cho mẹ hết sợ. Khi mẹ chết rồi mỗi lần sấm sét là Thôi lại vội vàng chạy ra ôm mộ mẹ mà nói: "Có con đây mẹ đừng sợ". Tâm hồn Vương Thôi có cái gì chất phác đơn giản của một người nông thôn quê mùa khiến ta tin là hoàn toàn có thật. Và không cần cố gắng khỏi phải lý giải hễ đọc lên là lòng mỗi chúng ta đều xúc động rưng rưng.

          Trong kho truyện cổ của ta có chuyện Bát canh hẹ. Một tù nhân một hôm nhìn vào mâm cơm thấy có bát anh hẹ liền khóc òa bảo người cai ngục: "Tôi biết là mẹ tôi vừa tới thăm tôi nhờ ông chuyển cho bát canh hẹ này. Vì hồi ở nhà mẹ tôi thường nấu canh hẹ cho tôi ăn".

          Truyện kể một vị hiền giả nọ (3) một hôm phạm lỗi bị mẹ đánh. Ông khóc tức tưởi nhiều hơn mọi lần. Mẹ hỏi: "Lần này mẹ đánh ít sao con khóc nhiều?" Thưa: "Những lần trước mẹ đánh nhiều ngọn roi mạnh con khóc vì đau. Lần này mẹ đánh ít ngọn roi nhẹ con thấy ít đau nhưng con biết sức mẹ đã yếu mẹ đã già nghĩ vậy mà con khóc". Sách vở ghi biết bao nhiêu gương hiếu.

          Mà nào phải lục tìm trong cổ văn mới thấy gương mẹ hiền biết cách thương con. Mẹ của người bạn cùng quê với tôi anh Phạm Ngọc Ân vốn không biết chữ Quốc ngữ như mọi bà mẹ thời đó. Khi Ân học vỡ lòng anh lẫn lộn M với N P với Q... rồi sang vần ngược thì càng tha hồ lẫn lộn. Cha giận vừa nạt nộ vừa vụt roi. Mẹ thương con lén đứng dòm lẩm nhẩm nhớ để rồi bày cho con. Kết quả là bà đọc được Quốc ngữ và sau đó Ân học hành giỏi làm tới chức thanh tra giáo dục. Ân nay đã đông vầy con cháu và mẹ già đã nằm yên dưới ngôi mộ bên sườn núi Ngân Sơn.

          Chỉ không lưu ý đó thôi chớ hình ảnh mẹ con diễn ra quanh ta đầy dẫy vạn trạng thiên hình kể sao cho xiết! Mẹ ẵm con đi chợ mẹ bồng con đi nhà thương mẹ dắt con đi tới trường... Trên sân: gà mẹ dẫn gà con bươi rác. Trên đồng cỏ: Trâu mẹ đứng yên cho trâu con sục mõm vào bầu vú mắt nhìn hiền từ thỉnh thoảng liếm vai liếm lưng. Con cò luộm thuộm vụng về cái cổ dài ngoẵng cặp chân lêu khêu vậy mà từ lưng chừng trời trời xếp đôi cánh đáp xuống nhẹ nhàng cạnh bầy con dùng cái mỏ nhọn hoắc để sú mồi để rỉa lông âu yếm... Tình mẹ con quả là thứ tình cảm thiêng liêng khó giải khi ta nhìn cặp mắt vàng lợt đó như thiếu vắng sự thông minh cái cổ quá mảnh quá dài làm khó khăn biết bao cho sự dẫn truyền tình cảm.

          Cho chí thảo mộc vô tình cũng gợi xúc cảm mẹ con. Cây chuối mẹ và bầy chuối con xúm xít. Cây ổi mẹ và lũ ổi con ngơ ngác vây quanh. Lũ cây con rất cần mẫn nhìn mẹ mà bắt chước mà nhại theo hình dáng mẹ cố gắng sao cho giống mẹ.

          Trên đời không ai yêu thương ta bằng mẹ. Người tình dẫu thủy chung cũng chỉ yêu ta với điều kiện. Hoặc là ta đẹp. Hoặc là ta có tài. Mẹ thì không xấu xí cũng thương xấu xí càng thương như nhằm bù lại những thiệt thòi cho con như ngầm nhận sự xấu xí là do lỗi mẹ.

          Không đến nỗi quá lời nếu nói rằng với mẹ con là tất cả. Khi có con mẹ bình dân vạch vú cho bú áo xống xốc xếch quần xăn quá đùi cũng không còn thấy ngượng. Có con là như đã có đủ rồi. Không như những bạn lấy chồng năm mười năm mà chưa có con vẫn cứ thẹn thùng kín đáo.

          Ðúng đã có đủ rồi. Vì có con mẹ mới yên tâm mẹ vừa hãnh diện. Con là tác phẩm tuyệt hảo của mẹ là báu vật thiêng liêng mà mẹ vẫn không hiểu làm sao mà mình có đủ khả năng tạo thành. Cái sinh vật nhỏ đó lần lần lớn lên có trí thông minh thân thể phát triển vẹn toàn để có thể sẽ trở thành danh nhân trở thành vĩ nhân. Càng thêm hãnh diện càng được đền bù bởi mẹ mang thân phận đàn bà từ mới sinh ra đã chịu mọi thiệt thòi. Làm con gái đâu được cha mẹ chìu bằng con trai. Lớn lên phải phụ tay trong bếp dọn dẹp trong nhà. Sự thiệt thòi đeo đẳng suốt đời chỉ vì là thân phụ nữ. Luân lý thời xưa khắc nghiệt bắt người đàn bà không được bước đi bước nữa phải ở vậy thờ chồng nuôi con. Trải bao cuộc chiến tranh bao nhiêu góa phụ chôn vùi tuổi thanh xuân đến khi nhắm mắt xuôi tay là coi như xóa sạch cuộc đời vĩnh viễn không còn dấu vết. Cho dẫu có được sắc chỉ "Tiết hạnh khả phong" hoặc dãy vòng hoa và bài ai điếu.

         Rốt cuộc dường như niềm vui lớn nhất trên đời là khi sinh được đứa con. Tình yêu chồng dần dần sớt qua con và nếu gặp trường hợp đớn đau phải hy sinh đời mình để cho con sống thì hầu như mọi người mẹ đều nuốt nước mắt nhận cái chết về mình ít cần lưỡng lự.

          Nước ta có hai bậc quần thoa xuất chúng. Bà Trưng và bà Triệu được ca ngợi là cân quắc anh hùng hào quang xuyên suốt lịch sử. Nhưng không thấy sử ghi là hai bà có được đứa con. Khiến có hôm xúc cảm nhìn cảnh mẹ con vui vầy của những  bà mẹ "mẹ của Quỳnh Chi Thanh Hải Nhật Thành... Tôi chợt ngậm ngùi nghĩ đến hai bà:

                        Tôi chợt nhớ về Bà Trưng Bà Triệu

                       Chưa một lần được nói tiếng "con ơi!"

                       Vì nghĩa lớn xả thân mình lo liệu

                      Phần ấm êm: xin nhường hết cho người.

          Phần ấm êm là đứa con là tình mẹ con dẫu rằng thế tục tầm thường nhưng không phải dễ mà có được.

          Tôi thuở ấu thơ không được sống gần mẹ đã vậy mới mười một tuổi mẹ đã từ trần. Theo cha đến chùa một lần là nhân lễ mãn tang mẹ. Lớn lên mới biết là lễ Vu Lan báo hiếu nên cứ mỗi lần xé tờ lịch nhìn thấy ghi tháng Bảy âm lịch là lòng u hoài nghĩ đến mẹ. Có một thôi thúc nhẹ nhàng một háo hức tiềm ẩn muốn được làm một cử chỉ báo ân. Nhưng mẹ đâu còn? Ðành tìm trong chỗ bạn quen thân có ba người còn mẹ già ngày Vu Lan tự tay đem một tặng vật nhỏ gọi là góp lời cầu nguyện cùng bạn. Rồi âm thầm nghĩ đến tích Mục Liên Thanh Ðề nhớ đến quê hương xa cách ngôi chùa làng vắng vẻ tịch liêu. Ðến ngôi mộ của mẹ tôi của bác tôi của ông bà tôi nằm rải rác quạnh hiu nơi sườn núi cuối thôn. Ðến những vị xuất gia đã cát ái từ thân giờ này đang trì chú hộ niệm. Nhưng cát ái từ thân đâu có nghĩa là không nghĩ đến mẹ? Ðại Ðức ơi thầy nghĩ đến mẹ tha thiết như thế nào? Hòa thượng ơi ngài nghĩ đến mẹ bồi hồi như thế nào?

        Hiện rõ mái đầu bạc phơ của Hòa thượng chân mày sợi dài trắng xóa dáng đứng như chỏm núi cao. Như đỉnh Hy mã Lạp Sơn tuyết phủ. Ðỉnh núi tuyết uy nghi có biết báo ân mẹ không? Những bụi sim quây quần dưới chân núi rì rào nhớ mẹ. Mẹ là hột sim do con chim bay qua thả rơi xuống đất. Cây bồ đề cổ thụ thân lớn mấy người ôm tàn lớn phủ sườn núi cũng xào xạc nhớ mẹ. Mẹ là hột bồ đề rất nhỏ ngẫu nhiên ngọn gió bay mang tới. Nhưng hùng vĩ như Hy Mã lạp Sơn thì mẹ là ai? Tôi đành âm thầm lắc đầu vừa tưởng như nghe ầm ầm những chuyển động tạo sơn quằn quại dựng nên dãy núi. Thành ra núi cô đơn.

         Ở nhiều nước văn minh trên thế giới người ta thỏa thuận lấy một ngày trong năm (4) đặt là Ngày lễ Mẹ (Mother s day). Vào ngày đó các con dẫu ở xa cũng gắng tụ hội về quanh mẹ dâng hoa tặng quà đọc lời chúc tụng và vui vầy tiệc tùng. Trên ngực áo mỗi người con rực rỡ một đóa cẩm chướng màu đỏ. Những người con nào mà mẹ đã qua đời thì lạnh lẽo nơi ngực áo một đóa cẩm chướng màu trắng.

          Ở ta từ thập niên 50 nhiều địa phương nhân ngày lễ Vu Lan đã tổ chức nghi thức bông hồng cài áo: ai còn mẹ thì được gắn một hoa hồng đỏ ai mất mẹ thì một đóa hồng trắng. Một cách để nhớ mẹ để tôn vinh mẹ để mừng mẹ còn tại thế để xót xa nghĩ đến mẹ đã qua đời.

          Bản thân người mẹ Việt Nam không đòi hỏi được tôn vinh. Vào thế hệ tôi người mẹ gần như chỉ lúc thúc ở nhà dưới nhà ngang lăng xăng suốt ngày và hạnh phúc với múi dưa với con cháu. Cha già được thong dong ngồi hút thuốc được thưởng thức tách trà sớm được nhấm nháp ly rượu buổi hoàng hôn chớ mẹ thì gần như không biết hưởng thụ là gì. Cả ngay khi số tuổi chồng chất đóng vai bà nội bà ngoại. Có một thời gian láng giềng tôi là một gia đình giàu. Khi người vợ sinh đứa con lên bốn tháng người ta nhắn về quê nhờ bà kế mẫu già nghèo tới coi sóc giùm nhà. Một hôm qua khung cửa tôi thấy bà ngồi vá quần cho đứa nhỏ. Tôi ngạc nhiên bồi hồi đứng nhìn. Trẻ con dưới một tuổi lớn mau quần áo vải mới mặc không vừa nữa thì bỏ một chỗ quần áo vải cũ rách thì ném làm giẻ lau ai hơi đâu nheo mắt ngồi vá? Thôi hiểu rồi tâm lý người mẹ người mẹ nhà quê người mẹ nghèo tần tảo quên mình người mẹ của thế hệ tôi đó. Thời nay có khá hơn có biết vị kỷ hơn nhưng có được bao nhiêu người con dẫu đã thành đạt nhớ đến Ngày lễ Mẹ? Nhiều bà mẹ tổ chức lễ kỷ niệm sinh nhật cho con hằng năm có chụp hình... Nhưng này các con sao sinh nhật mẹ các con không gom một bó hoa - ngắt hoa dại trong vườn ngoài rào cũng được - sáng sớm trao tay mẹ? Nếu mắc cỡ không nói được thì có thể viết trên mảnh giấy nhỏ: "Con mừng sinh nhật Mẹ" chẳng hạn. Ðó vì đa số các con vô tâm mà phải mượn lễ Vu Lan để cài một đóa hồng.

          Nhưng rằm tháng Bảy không phải chỉ là ngày nhớ mẹ báo ân không chỉ có báo ân mẹ. Còn phần hiếu thảo dành cho cha. Rộng hơn dân tộc ta còn nhận ngày này là ngày xá tội vong nhân chú nguyện cho thập loại chúng sinh vừa mở rộng lòng bố thí cho người nghèo khó nơi dương thế. Lòng nhân ái tựa biển tràn khắp bao la trong tiếng chuông ngân vang ngày lễ.

          Hãy thương yêu mẹ hết lòng săn sóc ân cần hầu hạ trìu mến nhất là khi mẹ già yếu bệnh hoạn xấu xí bẩn thỉu. Hãy nhớ lại thuở mình còn nhỏ mặt mũi chưa được trơn láng như hiện giờ ỉa đái ngay trên mình mẹ và khi lên năm lên mười mẹ phải chịu nhịn phần mẹ để mua món ăn ngon sắm cái áo đẹp cho mình. Hãy xúc động sụt sùi mà cầm tay mẹ nhìn mặt mẹ theo dõi bước đi dáng ngồi của mẹ. Không như tấm lịch đẹp treo tường tấm năm sau sẽ thay tấm năm trước không phải như cái bàn gỗ mộc sẽ cứ đứng mãi đó nếu ta không tự ý phế bỏ. Mẹ thì không dẫu ngó vững chắc nhưng sự sống vốn dễ rung rinh chẳng chóng thì chầy rồi cũng tới một ngày - thậm chí có thể chỉ trong thoáng chốc - ta sẽ chỉ còn thấy được mẹ trong trí nhớ
V.H

----------------------------------------------

(1) Vương Lăng người đất Bái là hào trưởng trong huyện Hán Cao Tổ lúc còn hàn vi quí Vương Lăng như anh. Khi Cao Tổ khởi binh Vương Lăng đem quân phụ trợ. Hạng Vũ buộc mẹ Lăng phải dụ Lăng về với mình. Mẹ Lăng tiễn sứ giả khóc nói: "Nhờ ngài nhắn giùm Lăng một câu: Hãy cứ hết lòng theo phò Hán Vương đừng vì ta mà sinh nhị tâm". Nói xong cầm gươm tự đâm chết (Hán sử)
(2) Từ Thứ quê ở Dĩnh Châu là bậc kỳ tài theo phò Lưu Bị. Tào Tháo mời mẹ Từ Thứ đến Hứa Ðô tiếp đãi trọng hậu và khuyên bà viết thư gọi Từ Thứ về giúp Tào. Bà lớn tiếng mắng Tào là phản tặc rồi ném nghiên mực vào mặt Tháo. Tào Tháo muốn giết nhưng tả hữa can. Sau đó mưu sĩ của Tháo đã giả nét bút của bà viết thư cho Từ báo tin mình bị giam cầm và gọi Từ Thứ về hàng Tào. Vì hiếu Từ Thứ vè Hứa Ðô gặp mẹ. Biết cả mẹ con cùng bị lừa bà đã uất hận mắng Từ là ngu phu không biết phân biệt giả chân rồi quay khuất sau bình phong treo cổ tự ải. 
3) Hàn Bá Du   
4) Ngày chú nhật thứ thứ nhì của tháng năm


More...

Một bông hồng cho Cha

By NGUYỄN ĐỨC NAM


         
          Nhân dịp Lễ Vu lan 2008 tôi post 2 bài tùy bút của Nhà văn Võ Hồng mà tôi đã sưu tầm được hơn 10 năm trước. Lúc bấy giờ 2 tùy bút này lần đầu tiên ra mắt công chúng khi được đăng tải trang trọng trên trang văn nghệ của báo Tuổi Trẻ TPHCM và nhanh chóng được bạn đọc cả nước đón nhận và tôn vinh. Với tôi  đây mãi là một kỷ niệm đẹp tôi tìm thấy trong 2 tác phẩm này có bóng dáng cha mẹ tôi gia đình tôi tất cả đều rất gần gũi mộc mạc chân thành. Kính mời các anh chị các bạn cùng chia sẻ



 

          Trong thời hồng hoang của lịch sử con người chỉ biết có mẹ. Khỏi cần tìm hiểu đâu xa cứ nhìn các con vật thì biết: gần gũi và hiền lành là con chó con gà xa xôi và hung bạo là con beo con cọp. Sinh ra và lớn lên chỉ biết có mẹ lúc thúc quanh mẹ. Bởi một lẽ đơn giản: khi biết mình mang thai con cái thường sống cách ly con đực không cho lại gần.

          Con người sau này thì không. Cha săn sóc mẹ khi mẹ mang thai cha đỡ đần mẹ cha giúp tay mẹ pha bình sữa giặt giũ tã lót khi cha mẹ còn nghèo. Khi cùng đầy tháng cha châm hương đốt đèn thành kính cầu xin Mụ Bà và tham lam cầu khắp thần linh phù hộ cho con mau ăn chóng lớn. Có lẽ đó là lần đầu tiên lần trọng đại nhất trong đời mà cha trọn lòng nghĩ đến những vị thần linh. Vì con mà tin mà khấn mà cầu... cho dẫu mang tiếng mê tín cũng xin sẵn sàng vui nhận.

          Con lên hai tháng ba tháng nằm ngửa huơ chân huơ tay mở to đôi mắt ngơ ngác xoay đầu nhìn vu vơ sang trái sang phải. Rồi con biết hé miệng cười cái cười vô nghĩa nhưng đủ cho cả nhà mừng rỡ reo vui. Rõ ràng là nụ cười của con làm nở những nụ cười xung quanh làm rạng rỡ những khuôn mặt xóa mờ những nếp nhăn nơi trán: lần lượt biết lật biết bò... rồi con ngồi vững rồi vịn tay đứng được rồi bước những bước rụt rè. Tiếng reo vui tiếng khuyến khích vang lên rộn ràng làm đầm ấm trong đó có lẫn tiếng của cha.

          Cha được phân công ngồi bón cho con những miếng cơm đầu tiên cha phải la: "Ùi ùi ! Coi kìa con chuột. Ăn mau chớ nó ăn hết" rồi thừa lúc con ngơ ngác đưa mắt tìm cha đút nhanh muỗng cơm vô miệng. Hỡi ơi từ ngày có con cha trở thành nhảm nhí đáng thương. Con mới mở miệng ngáp đôi mắt mới khép hờ mà cha đã vội vàng ru ru cái kiểu nửa ngâm nửa hát vụng về mà chọn những câu nhảm nhí phù hợp với trạng thái tâm hồn của cha lúc đó: À ơi con gà cục tác lá chanh... Có thể cha giỏi nhạc cha hát hay nhưng cha ngượng không dám nghiêm trang cất giọng sợ người khác nghe biết cha đang tràn trề niềm vui no nê hạnh phúc. Vả chăng mặt con ngây ngô thế đó thì cha biểu diễn nghệ thuật để chi? Cha phải ngây ngô theo còn duỗi chân thì cha nói: "Chà ! Bộ định về thăm ngoại hả ?". Rờ cái đít nung núc thịt cha bế chạy vừa nói nựng: "À con heo ú đây. Ai ra mua!". Quả là những giây phút hân hoan cực độ. Nhưng phải chợt dừng lại. Sợ người khác nghe. Phải che giấu hạnh phúc để tỏ rằng mình không tầm thường. Khi có học cha thường phải tạo vẻ mặt nghiêm trang. Dưới thời Nho giáo cha được gọi là nghiêm đường. Hai mươi tuổi đậu cử nhân đậu tiến sĩ thì phải mang bộ mặt lạnh lùng của một quan hoạn. Chỉ có người cha quê mùa mới thong dong cõng con bốn năm tuổi đi chơi nghêu ngao khắp xóm bứt lá chuối quấn kèn. Lớn lên cha con cùng làm lụng cạnh nhau trên sân lúa giữa rẫy khoa. Xã hội hôm nay trí thức hơn văn minh hơn trong cuộc sống cha một nghề con một nghề ai lo phần nấy rốt cuộc tình thương cha con trở nên lợt lạt. Tình quấn quít cha con chỉ thể hiện khi con còn nhỏ; quá bậc tiểu học con bắt đầu lớn bắt đầu chọn bạn là bắt đầu xa cha. Từ đó cha thường chỉ đóng vai người cung cấp tiền cho con ăn học may sắm nguồn kinh nghiệm khôn dại để đưa lời chỉ bảo khuyên răng. Tất cả đều chỉ là lý trí lạnh lùng.

          Chứ mẹ thì không. Nghĩ đến mẹ là một chuỗi hình ảnh êm ái hiện ra: mẹ đang nặng đẻ đau mẹ vạch vú cho bú mẹ bồng ru ngủ mẹ ôm hôn nựng mẹ tập đứng tập đi. Khỏi cần lý luận khỏi nhìn đâu xa cứ nghĩ đến mẹ là như thấy rõ hồi nhỏ mình nằm như thế nào trong vòng tay mẹ ỉa đái tự do trên mình mẹ và mẹ lo giặt lo thay quen thuộc với mùi khai mùi thối. Với cha thì phải suy nghĩ mới thấy bởi mọi sự thương yêu chỉ hiện rõ khi mình còn nhỏ. Bấy giờ nếu may mà biết được là nhờ ngẫu nhiên thấy một người cha nào đó đang thương yêu săn sóc đứa con nhỏ của họ.

          Tìm trong văn chương thì thường chỉ gặp loại: Công cha như núi Thái Sơn.  Núi này nhất định là phải lớn lắm và công cha cũng lớn như vậy. Không thấy ghi lại một nét cảm động về người cha mà chỉ phác qua một hình ảnh uy nghi nhưng xa cách gợi sự tôn sùng. Mọi người đều thuộc đều đọc làu làu nhưng mà thản nhiên như đọc khẩu hiệu.

          Người cha quen thuộc cha của Mẫn Tử Khiên thì được vẽ ra là một người biết làm bổn phận: bổn phận cưới kế thiếp khi vợ cả chết và bổn phận đuổi kế thiếp đi vì Mẫn Tử Khiên bị ngược đãi. Mà cũng ngẫu nhiên mới biết được con khổ khi thấy con mặc áo rách run rẩy đẩy xe cho mình.

          Người cha trong cuốn Luân Lý giáo khoa thư dễ thương hơn.

          Truyện kể: Mẹ đi chợ mua về cho con trái cam. Con nghĩ đến cha làm lụng nắng nôi liền cầm trái cam ra đồng đưa tặng cha. Cha nghĩ đến mẹ đầu tắt mặt tối ở nhà liền cầm trái cam đem về tặng mẹ. Trái cam đi về một vòng dài và rộng hơn sợi dây tình cảm con thương cha rộng khắp ba lần vì thêm tình mẹ thương con tình chồng thương vợ.

          Cổ văn thường nặng nghĩa lớn nhẹ tình riêng. Phạm Trọng Yêm tể tướng đời Tống sai con là Thuần Nhân chở năm trăm thùng thóc về quê. Đến Đan Dương nhân gặp Thạch Man Khanh là bạn cũ của cha đang bị khốn quẫn vì bị ba cái tang dồn dập. Nhân tặng hết năm trăm thùng thóc. Lại nghé hai cô con gái của Thạch Man Khanh đến tuổi mà đang ế chồng liền tặng luôn cái thuyền. Về kể lại chuyện cha nghe. Nghe tới chỗ hai cô gái của bạn ế chồng Phạm Hiền ngắt lời hỏi:

          - Sao con không cho luôn cái thuyền? 

          Cuộc sống bắt cha hướng mắt ra ngoài đời nhìn đời lăn lộn với đời. Mẹ thì nhìn vào trong nhà nhìn vuông sân chái bếp con gà con chó cây ổi cây xoài và bầy con của mẹ. Con gần mẹ hơn cha là vậy. Cha lặng lẽ đi làm kiếm tiền con đâu biết bao nhiêu gian lao cực nhọc lo toan đối phó làm mệt mỏi gân cốt và trí óc cha. Về đến nhà tìm sự yên tỉnh nhiều khi mang cái bực bội cái cáu gắt từ ngoài xã hội mang về theo. Con phải len lén bỏ ra nhà sau im lặng càng xa càng tốt gần như muốn xóa bỏ cái hiện hữu của mình. Sự cách xa giữa cha con thường bắt đầu nhẹ nhàng như vậy. Càng thêm xa cách bởi sao cạnh mẹ con thấy êm đềm. Ai làm ra tiền không cần biết chỉ biết muốn nhai viên kẹo muốn cắn trái ổi là chỉ cần thỏ thẻ với mẹ. Mua cây viết mới sắm đôi dép mới... thảy thảy mẹ đóng vai bà tiên. Tội thân cha cạnh bà tiên hiền cha thành Thiên Lôi ; bà tiên càng hiền cha càng thành La Sát. 

         
Không cha không muốn vậy. Cha thương con nhưng cuộc sống phân công mỗi người mỗi việc. Mẹ như cọng mảnh nhánh thấp càng gần để trái non xúm xít bâu quanh. Cha như thân vững chắc bám rễ thật chặc hút nhựa nuôi hoa nuôi trái. 

          Thân chỉa những cành lớn đâm ngang thân vươn lên những nhánh cao phủ trên đầu che mưa che nắng. Cha cân nhắc lời nói chỉ nói khi cần con lớn mẹ thì càng phải nghiêm. Mẹ là tình cảm cha là lý trí mẹ lạt lòng cha phải giữ kỷ cương. Mẹ chín bỏ làm mười cha phải cầm cân nảy mực. Đi vào bước trưởng thành từ mười ba mười bốn tuổi con càng ngày càng ngại cha tránh cha rồi xa cha là vậy. 

          Nhưng đừng đơn giản bất công quên cái thời ta lên năm lên mười kẻo trở thành bội bạc. Hãy nhìn những đứa ba tuổi làm nũng với cha. Bắt cha bế chạy nhong nhong. Bắt phải dắt ra cổng đứng nhìn xe cộ. Bắt phải có cha nằm cạnh quạt cho mới chịu ngủ. Lên tám lên chín thì hay chạy tới nơi cha làm việc để đón cha cùng về. Trên đường đi phải nắm tay cha thỉnh thoảng nhìn lên mặt cha dẫu là khuôn mặt tầm thường hay xấu xí. 

          Tuổi già chiếc bóng mẹ dễ sống theo con dâu rể. Lúc thúc sớm hôm chăm chút tỉ mỉ mẹ uốn mình theo nếp sống mềm mỏng ung dung như nước. thường cha thì không cha ít cam khuất phục rể dâu. Chịu sống hắt hiu thiếu thốn cốt tránh trước cái giả bộ nặng tai của dâu cái im lặng cố ý của rể. Mẹ biết ý nên khi phải nhắm mắt vĩnh biệt mẹ thường thổn thức dặn dò: "Anh ở lại nuôi con. Gắng kiếm một người hiền lành giúp đỡ. Chớ đàn ông không chịu khổ được lâu"

          Phải tuổi càng cao khổ càng chồng chất dâu rể không ăn hiếp thì có con muỗi con kiến ăn hiếp thay. Cứ cắn cứ chích nạn nhân nghe đau đâu đập đó chứ mắt mờ đâu còn thấy rõ. Nhìn lên bầu trời đâu còn thấy chòm Bắc đẩu mà mới ngày nào lững thững dắt con đi trong sân cha chỉ cho con nhìn. 

         Con nay đang tuổi trung niên bận theo quyền lực vui với vợ con bè bạn việc báo hiếu cho cha thường tỏ ra bủn xỉn. Nếu có ai trách hửng hờ chễnh mảng thì thiếu chi lý lẽ dẫn ra: "Được vậy còn đòi gì nữa?.... Trời ơi thì giờ đâu!"

          Phải thì giờ đâu? Người xưa hay nhắc phận con kíp báo hiếu bởi từ dục dưỡng nhi thân bất đãi con muốn nuôi mà cha mẹ không chờ. 

          Khi con ở tuổi trung niên thì cha vào giai đoạn già yếu. Bề ngoài ngó dẫu phương cương nhưng nội tạng thường đang rệu rã. Dễ hiểu thôi mà một đồ vật dùng đã sáu chục năm rồi thì dẫu có lạc quan đến đây cũng chỉ có thể tạm nói: "Cũng còn khá". Cha thỉnh thoảng cảm thấy hơi đau nơi này chợt nghe có cái nhéo nơi kia. Đôi hồi bỗng mệt vô cớ. Nhưng cha thường im lặng không nói. Những câu nói không còn cần thiết êm ái cho con nữa khi con còn nhỏ. Bây giờ những câu nói đầy quấy rầy con. Đành âm thầm nghĩ đến câu Vạn vật vô thường. 

          Sách xưa dạy: Hôn định thần tỉnh ta dịch: "Tối viếng sớm thăm" lạt lẽo nghèo nàn nếu không có người giảng cụ thể bằng cha mẹ già thường cần đôi mắt và bàn tay con trước và sau giấc ngủ. Đã nằm trong mùng thì lười đứng dậy để khép bớt cánh cửa để lấy cái mền để tìm lọ dầu. Ngủ một đêm sáng dậy trong mình có gì thay đổi. Đó là lúc con cần hỏi han mẹ cha mới dám giải bày. Gần như mọi người con cuối cùng đều âm thầm tự trách lặng lẽ xót xa. Cha biết trước tâm trạng đó phòng xa ngày nào mình từ trần con mới chợt ân hận muộn màng nên trong mỗi bức thư gửi con cha đều kết thúc bằng sự bằng lòng rằng con đã học hành thành đạt và cha mãn nguyện cha vui. Lòng vị tha lòng hy sinh cho con kéo dài mãi sau khi nhắm mắt. 

          Báo hiếu đâu chỉ món quà mà có thể đôi tháng gửi một bức thư. Nội dung đâu đòi hỏi cao siêu chỉ cần mươi dòng lược kể chuyện đã nghe một điều vừa thấy. Thì cũng như bạn bè bạn gặp nhau chào nhau một câu rất nhảm mà vẫn rất cần: "Đi đâu đó? Mạnh giỏi?". Sinh nhật cha tặng một cành hoa. Nếu ở thành phố xa hai ba đứa gởi về hai ba bức điện chúc mừng tốn không bao nhiêu mà tạo được sự rộn ràng tới tấp. Niềm vui tinh thần đâu thua bữa tiệc cao lương? 

          Ngày Vu Lan nhiều chùa tổ chức lễ hội bông hồng cài áo. Hoa hồng tượng trưng cho mẹ. Để tỏ lòng thương nghĩ tới cha nhiều nơi buộc thêm dải nơ tượng trưng cho cha. Cha còn: nơ xanh. Cha mất: nơ trắng. Lễ đường xếp thành bốn dãy dãy cha mẹ song toàn hoa hồng nơ xanh. Mẹ còn cha mất: hoa hồng nơ trắng. Mẹ mất cha còn: hoa trắng nơ xanh. Mẹ cha đều mất: hoa trắng nơ trắng. Người dự lễ đứng theo hoàn cảnh của mình. Có lần một em nhỏ tuổi chừng lên tám đứng trong hàng hoa trắng nơ trắng. Em nhìn quanh tủi thân khóc òa và cả lễ đường cùng khóc òa theo. 

          Cha cũng như mẹ rồi sẽ một ngày: Đỉnh hoa biểu từ khơi bóng hạc (1).
Nên mỗi người con đều phải vội vàng. Trả hiếu không bao giờ đủ không được coi là dư bởi tình cha thương con là cho chứ không phải cho vay để có thể gọi là trả đủ.

V.H



More...

Nước mắt và bàn tay rớm máu của Cha

By NGUYỄN ĐỨC NAM

(Nhật ký của cô gái trồng vải thiều)

More...

9 bước khám phá đam mê cuộc sống

By NGUYỄN ĐỨC NAM

Tình cờ nhặt được bài này thấy cũng có ý nghĩa cho cuộc sống cóp lại gởi cho bạn bè cùng xem.  

More...